piątek, 24 lutego 2017

Odpowiedzialny wegetarianizm cz. I - białko

Czym są aminokwasy
 
Aminokwasy to cegiełki, z których zbudowane są białka, zarówno te znajdujące się w produktach spożywczych, jak i te w ludzkim organizmie.

Aminokwasy zarządzają wszystkimi procesami życiowymi, są niezbędne dla każdego procesu metabolicznego. Odpowiadają za transport i przechowywanie wszystkich składników odżywczych (wody, tłuszczu, węglowodanów, białek, minerałów i witamin).




Brak nawet jednego z niezbędnych aminokwasów może odbić się niekorzystnie na całej gospodarce białkowej.
Większość problemów zdrowotnych spowodowana jest zaburzeniami metabolicznymi.


Do najpopularniejszych należą:

otyłość
wysoki poziom cholesterolu

cukrzyca

bezsenność

zaburzenia erekcji

choroby stawów

nadmierne wypadanie włosów
powstawanie zmarszczek 
 

Organizm ludzki nie jest w stanie syntetyzować wszystkich potrzebnych mu aminokwasów, dlatego też znaczna część z nich musi być dostarczana wraz z pożywieniem.

 

Rodzaje aminokwasów oraz ich występowanie w żywieniu wegetariańskim
 
 
Rozróżnia się aminokwasy egzogenne, czyli takie, które nie mogą być syntetyzowane w ludzkim organizmie oraz aminokwasy endogenne, które organizm może syntetyzować samodzielnie. Aminokwasy egzogenne pobiera się z pożywienia.

Do niezbędnych aminokwasów egzogennych należą: 

AMINOKWAS EGZOGENNY
 
WEGETARIAŃSKIE
ŹRÓDŁO WYSTĘPOWANIA
przykłady
 Izoleucyna

parmezan, mleko, kukurydza, soja, soczewica
 
  Leucyna

parmezan, grzyby, ser żółty, mleko, kukurydza, soczewica, groch, sezam
  Lizyna

parmezan, grzyby, mleko, soja, komosa ryżowa, soczewica, groch, żółtko jaja
  Metionina

brukselka, brokuły, szpinak, groch, fasola, soja, komosa ryżowa
  Fenyloalanina

parmezan, jaja, sery żółte, zboża, warzywa, owoce, len, groch
  Treonina

parmezan, grzyby, jaja, sery, mleko, pszenica, owies, orzechy, soczewica, biała fasola
  Tryptofan

parmezan, ser żółty, mleko, banany, kasza manna
 
  Walina

parmezan, grzyby, mleko, ryż, orzeszki ziemne, sezam, migdały, len, pestki dyni



Do aminokwasów endogennych należą:

AMINOKWAS EGZOGENNYWEGETARIAŃSKIE
ŹRÓDŁO WYSTĘPOWANIA
przykłady    
Alanina parmezan, grzyby, mleko, kukurydza, soja, soczewica
Arginina

parmezan, grzyby, ser żółty, mleko, kukurydza, soczewica, groch, sezam
Asparagina,
kwas asparaginowy
 
parmezan, grzyby, mleko, soja, komosa ryżowa, soczewica, groch, żółtko jaj
 
Kwas glutaminowy parmezan, grzyby, mleko, twaróg, słonecznik, len, pistacje, groch, mąka pszenna, brukselka
Prolinaparmezan, mleko, twaróg, soja, zarodki pszenne, groch, sezam, len 
Seryna parmezan, sery, mleko, soczewica, żółtko jaja, orzechy laskowe 
Tyrozyna parmezan, camembert, brie, feta, ser żółty, twaróg, mleko, pestki dyni, groch, soczewica
Cysteina
Glicyna
żółtko jaj, soja, spirulina, ciecierzyca, czosnek,
migdały, zarodki pszenne, sezam, pestki dyni

 


Aby zapewnić sobie pełną pulę aminokwasów egzogennych, najlepiej jest łączyć pokarmy. Na przykład strączki z ziarnami.

Osoby na diecie wegetariańskiej powinny szczególnie zwracać uwagę na zawartość aminokwasów w posiłkach.


Brak w organizmie metioniny i lizyny może powodować problemy z kośćmi, anemię, słaby przyrost masy mięśniowej (szczególnie u dzieci), wypadanie i łamliwość włosów. Aminokwasy te występują w dużych ilościach w produktach pochodzenia zwierzęcego, dlatego weganie powinni zwracać uwagę na odpowiedni udział strączkowych w diecie. Innym, dobrym źródłem białka jest ziarno amarantusa.
 

 
Paradoks białka mięsnego - badania


Mięso uważane jest powszechnie za najlepsze źródło białka. A jak jest naprawdę? Białko jest tym lepsze, im bardziej przyswajalne. Białko z mięsa  jest przyswajalne tylko w około 65% ze względu na niedobór waliny, metioniny i tryptofanu. Znacznie lepiej, bo niemal w 100%, jest przyswajalne białko jaj, niewiele gorzej mleka, serów i twarogów. Dopiero następne w kolejności jest mięso. Przyswajalność białka pochodzącego z owoców to prawie 100% (2 – 5 g w 100 g produktu, w porównaniu do 20 g w 100 g mięsa).


Skąd wzięło się powszechne przekonanie o wyższości białka zwierzęcego nad roślinnym? 



W 1914 r. dwóch badaczy, Osborne i Mendel, badało zapotrzebowanie na białko u rosnących szczurów.
Odkryli oni, że szczury rozwijały się lepiej na białku pochodzenia zwierzęcego. Badacze przypuszczali, że pożywienie roślinne nie zawierało wystarczającej ilości aminokwasów niezbędnych dla wzrostu szczurów. Na podstawie tego doświadczenia białko pochodzenia zwierzęcego zostało sklasyfikowane jako pełnowartościowe, natomiast białko roślinne jako niepełnowartościowe. Stwierdzono, że białko zawarte w mięsie, mleku, jajkach zawiera niezbędne egzogenne aminokwasy w prawidłowej dla szczurów proporcji. Białko roślinne okazało się dla szczurów mniej korzystne. Wyniki tych badań stały się podstawą oceny wartości badanych białek w odniesieniu do organizmu człowieka.
 

To, co dobre dla szczura, niekoniecznie będzie dobre dla człowieka. Dieta i wymagania pokarmowe szczura i człowieka są odmienne. Szczury osiągają dojrzałość po 6 miesiącach, człowiek natomiast po 18 latach. Nowonarodzony szczur potrzebuje o 1000% więcej białka niż niemowlę ludzkie. Mleko ludzkie nie będzie więc podtrzymywało wzrostu szczura.


Dopiero w r. 1952 William Rose odkrył, że istnieje 8 egzogennych aminokwasów niezbędnych dla człowieka i ustalił ich minimalne zapotrzebowanie. Następnie podwoił to minimum i określił je jako zalecaną bezpieczną dawkę. Należy podkreślić, że podwojona ilość aminokwasów jest bez trudu dostarczana organizmowi nawet przy stosowaniu diety wegańskiej. Rośliny zawierają aminokwasy egzogenne w prawidłowych dla człowieka proporcjach, bez konieczności łączenia ich z produktami pochodzenia zwierzęcego. Ziarna zbóż, fasola, zielone warzywa są znakomitym źródłem białka i mogą zaspokoić w całości zapotrzebowanie organizmu.
 



Podsumowanie
 
Wegetarianizm jest w obecnych czasach bardzo potrzebny. Jednak decyzje przejścia na dietę bezmięsną powinny być przemyślane, aby nie zrobić sobie krzywdy. Pozbawiając się składnika pokarmowego takiego jak mięso, nie zapominajmy o zachowaniu bilansu. Uczmy się od innych wegetarian lub wegan układania wartościowego jadłospisu. Szanowanie zwierząt jest chwalebne, ale szanujmy także własne ciało!

Jeśli artykuł zaciekawił, zainspirował, pomógł, polub stronę na FB
 
ŹRÓDŁA:


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz